در اواسط قرن ششم تركان در تاريخ ايران اول بار عرض وجود نمودند . در اينزمان آنها به دو قسمت منقسم گرديدند ، يكى تركان قسمت شرقى كه نواحى شمال يعنى از مغولستان تا كوههاى اورال را در تصرف داشتند و ديگر تركان قسمت غرب كه از جبال آل‌تاى تا سرداريا را اشغال كرده بودند . تومن خاقان اول در 533 ميلادى درگذشت و پسرش كولو « 1 » بجاى وى بر تخت نشست ، مدت سلطنت او خيلى كوتاه بود و مقان‌خان « 2 » برادر او بوده است كه در 554 با نوشيروان مناسبت و ارتباط پيدا مىكند . مطيع كردن هياطله اينمطلب كه نوشيروان توجه خود را به طرف هياطله معطوف داشته است ظاهر ميدارد كه او مانند ژوستىنين بعد از پيمان اولى توانسته از متاركهء جنگ و پيمان صلح بعدى استفاده كرده مبادرت بيك سلسله جنگهائى كند كه آن آوازه و شهرتش را باوج كمال رسانيده است . ليكن از تفصيل اين جنگها و شرح وقايع آنها با قيد سنه بىاطلاعيم فقط سطور چندى بطور كلى ميتوان در اطراف آن نگاشت . هياطله كه بدست قباد شكست ديده و از ميان رفته بودند اكنون نوشيروان با خاقان ترك متحد شده به خاك آنها هجوم ميبرد ، لشكر ايران كاملا فتح نموده و پادشاه هياطله مقتول و خاكش بين نوشيروان و متفقين او تقسيم گرديد و تا جائى كه معلوم مىشود جيحون براى بار ديگر مرز ايران شناخته شده و ايران طبق اين قرارداد بلخ تاريخى را دوباره بدست ميآورد . انوشيروان براى تحكيم مبانى عهد صلح دختر خاقان ترك را بزنى گرفت و پسرى كه بعد از خودش بر تخت نشسته از همين زن بوده است . جنك بر عليه طائفه خزر يكى از جنگ‌هاى او كه اهميت آن كمتر از جنگ با هياطله مىباشد جنگ با طائفهء خزر بوده است ، اين طائفه كه در زمان قباد شكست ديده بودند دوباره مورد حملهء نوشيروان واقع شده و سرزمين آنها بباد تاراج رفت و هزاران تن از اين قبايل وحشى طعمهء شمشير گرديدند .

--> ( 1 ) - Kolo . ( 2 ) - Mokan Khan .